«Αν δεν μπορώ να το κάνω τέλεια, καλύτερα να μην το κάνω καθόλου» - Όταν η τελειομανία οδηγεί στην αναβλητικότητα.
Πόσες φορές έχεις αφήσει κάτι για «αργότερα», επειδή σκέφτεσαι ότι θες να το κάνεις τέλεια;
Να στείλεις ένα email. Να ξεκινήσεις μια εργασία. Να ανανεώσεις το βιογραφικό σου. Να φτιάξεις ένα πλάνο γυμναστικής ή διατροφής.
Και κάθε φορά υπάρχει ένας καλός λόγος για να μην το κάνεις.
«Σήμερα δεν έχω καθαρό μυαλό.»
«Θέλω να έχω περισσότερο χρόνο.»
«Δεν έχει νόημα να ξεκινήσω τώρα για μισή ώρα.»
«Από Δευτέρα θα το κάνω σωστά.»
Και ενώ θέλεις να προχωρήσεις, μένεις στο ίδιο σημείο.
Σήμερα είμαστε εδώ για να σου πούμε ότι η αναβλητικότητά σου δεν είναι τεμπελιά. Είναι τελειομανία με στολή!
Η αναβλητικότητα συχνά συνδέεται στο μυαλό μας με τεμπελιά, αδιαφορία ή έλλειψη πειθαρχίας. Μόνο που αρκετές φορές συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Μπορεί να αναβάλλεις κάτι όχι επειδή δεν σε νοιάζει, αλλά επειδή σε νοιάζει υπερβολικά. Δεν αναβάλλεις επειδή βαριέσαι. Αναβάλλεις επειδή τρέμεις τη μέτρια εκδοχή του εαυτού σου...και κάπως έτσι το «θέλω να το κάνω καλά» γίνεται παγίδα.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να θέλουμε να κάνουμε κάτι καλά. Οι υψηλές απαιτήσεις μπορούν να μας κινητοποιήσουν και να μας βοηθήσουν να εξελιχθούμε.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν το «καλά» δεν είναι ποτέ αρκετό.
Όταν πρέπει να είναι τέλειο.
Όταν αντί να σκεφτόμαστε: «Θα προσπαθήσω όσο καλύτερα μπορώ» σκεφτόμαστε: «Αν δεν μπορώ να το κάνω όπως πρέπει, καλύτερα να μην το ξεκινήσω ακόμα.»
Εκεί η τελειομανία σταματά να μας βοηθά και αρχίζει να μας ακινητοποιεί.
Όσο πιο ψηλά βάζουμε τον πήχη, τόσο πιο δύσκολο γίνεται το πρώτο βήμα.
Το έργο ξαφνικά γίνεται μεγαλύτερο από όσο είναι: Ας πούμε ότι πρέπει να κάνεις μια παρουσίαση στη δουλειά. Στην αρχή σκέφτεσαι: «Θέλω να κάνω μια καλή παρουσίαση». Στην πορεία όμως εμφανίζονται κι άλλες σκέψεις.
«Πρέπει να είναι καλύτερη από την προηγούμενη.»
«Δεν θέλω να πω κάτι λάθος.»
«Τι θα σκεφτούν αν δεν είμαι αρκετά καλή;»
Και κάπου εκεί δεν έχεις πια μπροστά σου μόνο μια παρουσίαση. Έχεις μια δοκιμασία: να αποδείξεις ότι είσαι ικανή, επαρκής, οργανωμένη. Φυσικά και θα αγχωθείς περισσότερο!
Και όσο αυξάνεται το άγχος, τόσο πιο ελκυστικό γίνεται το «θα το κάνω λίγο αργότερα».
Μπορεί να ανοίξεις το κινητό. Να απαντήσεις σε μερικά email. Να τακτοποιήσεις το γραφείο. Να αποφασίσεις ότι «τώρα δεν είμαι συγκεντρωμένη».
Για λίγο νιώθεις καλύτερα, γιατί δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις αυτό που σε αγχώνει. Μόνο που η προθεσμία πλησιάζει.
Και τότε έρχεται: «Πάλι τελευταία στιγμή το άφησα.»
Η τελειομανία δεν εμφανίζεται μόνο στα «σημαντικά». Μπορεί να βρίσκεται παντού στην καθημερινότητά μας.
«Έφαγα κάτι που δεν ήταν στο πρόγραμμα. Χάλασε η διατροφή. Από Δευτέρα πάλι!» Κι ας έχεις άλλες τέσσερις μέρες μέχρι τότε.
«Έχω μόνο είκοσι λεπτά για γυμναστική. Δεν αξίζει καν να πάω.»
«Δεν έχω βρει πώς θέλω να γράψω αυτό το post. Θα το ανεβάσω όταν το φτιάξω καλύτερα.»
Το κοινό στοιχείο; Αν δεν μπορώ να κάνω το ιδανικό, δεν κάνω ούτε το αρκετά καλό.
Και έτσι μπορεί να περάσει πολύς καιρός περιμένοντας την ιδανική μέρα, την κατάλληλη διάθεση, την τέλεια συγκυρία. Μόνο που αυτή η στιγμή συνήθως δεν έρχεται.
Η αναβλητικότητα μπορεί προσωρινά να μας προστατεύει από κάτι που φοβόμαστε.
Αν δεν στείλω το βιογραφικό, δεν μπορούν ακόμα να με απορρίψουν.
Αν δεν ολοκληρώσω την εργασία, μπορώ να πω ότι «θα ήταν καλύτερη αν είχα περισσότερο χρόνο».
Αν δεν ξεκινήσω κάτι, δεν θα ανακαλύψω αν τελικά είμαι τόσο καλή όσο θα ήθελα.
Η αποφυγή μειώνει προσωρινά το άγχος. Γι’ αυτό και επαναλαμβάνεται.
Το πρόβλημα είναι ότι μαζί με το άγχος αποφεύγουμε και την πιθανότητα να προχωρήσουμε, την πιθανότητα να τα πάμε καλά.
Τι θα γινόταν αν το «αρκετά καλό» ήταν πραγματικά αρκετό;
Δεν χρειάζεται να μειώσουμε τους στόχους μας. Μπορούμε, όμως, να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τους πλησιάζουμε.
Ας στείλουμε το email χωρίς να το διαβάσουμε για δέκατη φορά.
Ας κάνουμε είκοσι λεπτά άσκηση αντί να περιμένουμε τη μέρα που θα έχουμε μία ολόκληρη ώρα.
Ας γράψουμε μια πρώτη, μέτρια παράγραφο και μετά τη διορθώνουμε.
Ας κάνουμε κάτι μικρό αντί να περιμένουμε να μπορούμε να τα κάνουμε όλα μαζί.
Η πρόοδος δεν έρχεται από μια μεγάλη, τέλεια προσπάθεια. Έρχεται από πολλές μικρές και ατελείς προσπάθειες.
Ίσως λοιπόν, την επόμενη φορά που θα πιάσεις τον εαυτό σου να σκέφτεται: «Δεν μπορώ να το κάνω όπως θέλω, άρα θα το κάνω αργότερα», να δοκιμάσεις μια διαφορετική ερώτηση: «Τι μπορώ να κάνω σήμερα, έστω και όχι τέλεια;»
Γιατί η τελειομανία περιμένει να είσαι έτοιμος για να ξεκινήσεις.
Η πρόοδος, αντίθετα, χτίζεται καθώς προχωράς.
Γράφει η Γιώτα Μπουρδανιώτη
Η Γιώτα Μπουρδανιώτη έχει πολυετή επαγγελματική εμπειρία στον χώρο των επιχειρήσεων και παράλληλα ολοκληρώνει τις σπουδές της στην Ψυχολογία, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη Συμβουλευτική. Μέσα από τη σελίδα της Feel_Think+Repeat δημιουργεί περιεχόμενο γύρω από την ψυχική υγεία, τις σχέσεις, τα συναισθήματα και τα καθημερινά μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς, με στόχο η ψυχολογία να γίνεται πιο κατανοητή και πιο κοντά στην καθημερινή ζωή.
Ακολουθήστε την στο Instagram και στο TikTok @Feel_Think_Repeat
